Οπτική Αντίληψη
Οι δεξιότητες οπτικής αντίληψης συμβάλλουν ουσιαστικά στον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο γύρω μας. Χάρη σε αυτές μπορούμε να αναγνωρίζουμε γράμματα και σύμβολα, να διαβάζουμε, να γράφουμε αλλά και να βρίσκουμε εύκολα αντικείμενα στο περιβάλλον μας, όπως ένα παιχνίδι στο δωμάτιο.
Οπτική Αντίληψη είναι το σύνολο των δεξιοτήτων που χρησιμοποιούμε για να συλλέξουμε οπτικές πληροφορίες, να τις αναλύσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Δε σχετίζεται με την οπτική οξύτητα (το “πόσο καλά βλέπουμε”), αλλά με το πώς ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτό που βλέπουν τα μάτια μας. Είναι η ικανότητα να κατανοούμε τι βλέπουμε, να οργανώνουμε τις πληροφορίες και να δίνουμε νόημα σε σχήματα, σύμβολα, γράμματα και αντικείμενα.
Η οπτική αντίληψη είναι απαραίτητη για:
– Ανάγνωση και γραφή.
– Κατανόηση μαθηματικών συμβόλων.
– Αντιγραφή από τον πίνακα.
– Οργάνωση στον γραπτό λόγο.
– Προσανατολισμό στον χώρο (δεξιά–αριστερά).
– Συμμετοχή σε παιχνίδια και αθλητικές δραστηριότητες.
– Εντοπισμό αντικειμένων στο περιβάλλον.
– Λύση παζλ και άλλων οπτικοχωρικών δραστηριοτήτων.
Χωρίς επαρκείς οπτικοαντιληπτικές δεξιότητες, η μάθηση μπορεί να είναι πιο αργή, το παιδί να κουράζεται εύκολα και να δυσκολεύεται σε σχολικές και καθημερινές δραστηριότητες.
Τύποι Οπτικής Αντίληψης
1) Οπτική Προσοχή – Η ικανότητα να επικεντρωνόμαστε στην οπτική πληροφορία που μας ενδιαφέρει αγνοώντας τα υπόλοιπα οπτικά ερεθίσματα.
2) Οπτική Διάκριση – Η ικανότητα να προσδιορίζουμε τα ακριβή χαρακτηριστικά δυο όμοιων μορφών.
3) Οπτική Μνήμη – Η ικανότητα να θυμόμαστε οπτικό υλικό.
4) Οπτικοχωρικές σχέσεις – Η ικανότητα να κατανοούμε τον προσανατολισμό και τη θέση των αντικειμένων,
καθώς και του εαυτού μας στον χώρο.
5) Οπτικοδιαδοχική Μνήμη – Η ικανότητα να βλέπουμε και να επαναφέρουμε στη μνήμη μας μια αλληλουχία από στοιχεία με τη σειρά που παρουσιάστηκαν.
6) Οπτική διάκριση εικόνας-φόντου – Η ικανότητα να εντοπίζουμε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή μια μορφή μέσα από ένα πολύπλοκο φόντο.
7) Οπτική σταθερότητα σχήματος – Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε ένα αντικείμενο ακόμα και αν διαφέρει σε σχήμα, μέγεθος, υλικό ή τοποθεσία.
8) Οπτικό κλείσιμο – Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε ένα σχέδιο ή ένα αντικείμενο από το οποίο λείπουν κομμάτια ή παρουσιάζονται ημιτελή.
9) Οπτικοκινητική ολοκλήρωση – H ικανότητα να εντάσσoυμε την οπτική πληροφορία στις κινήσεις που αφορούν τη λεπτή κινητικότητα.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένα παιδί μπορεί να έχει δυσκολίες στην οπτική αντίληψη;
Κάποιες ενδείξεις είναι:
– Δυσκολεύεται να μάθει γράμματα/αριθμούς
– Αντιστρέφει γράμματα ή αριθμούς (π.χ. 6-9)
– Αργεί να αντιγράψει από τον πίνακα
– Χάνεται στη σειρά όταν διαβάζει
– Δυσκολεύεται να εντοπίσει αντικείμενα (π.χ. μέσα στην τσάντα ή στο γραφείο)
– Αποφεύγει παζλ ή κατασκευές
– Δυσκολεύεται να οργανώσει τον χώρο εργασίας του
– Μπερδεύεται στη διάταξη: δεξιά – αριστερά – πάνω – κάτω
– Δεν θυμάται οπτικές πληροφορίες (π.χ. οδηγίες με εικόνες)
– Χάνει λεπτομέρειες σε εικόνες ή κείμενα
– Δυσκολεύεται στην αντιγραφή σχημάτων
Συμμετρικό Τονικό Αυχενικό Αντανακλαστικό (STNR)
Symetrical Tonic Neck Reflex (STNR)
Τι είναι;
Το Συμμετρικό Τονικό Αυχενικό Αντανακλαστικό είναι ένα πρωτογενές αντανακλαστικό που εμφανίζεται περίπου στους 6-9 μήνες και εξαλείφεται φυσιολογικά στους 11-12 μήνες. Είναι ένα μεταβατικό αντανακλαστικό που βοηθάει το μωρό να περάσει στην τετραποδική στήριξη και να προετοιμαστεί για το μπουσούλημα.
Πώς εκδηλώνεται φυσιολογικά;
- Όταν το κεφάλι σηκώνεται-> οι βραχίονες εκτείνονται και τα πόδια λυγίζουν.
- Όταν το κεφάλι χαμηλώνει προς τα κάτω-> οι βραχίονες λυγίζουν και τα πόδια
εκτείνονται.
Το αντανακλαστικό αυτό βοηθάει το παιδί να χρησιμοποιεί το άνω και κάτω μέρος του σώματος του ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Αυτό είναι σημαντικό για:
- τη στάση του σώματος
- τον οπτικοκινητικό συντονισμό
- τη συγκέντρωση
Όταν το STNR παραμένει ενεργό μετά το 1ο έτος:
Σύμφωνα με έρευνα (Gieysztor et al., 2016) που πραγματοποιήθηκε το 2016 σε παιδιά 4-6 ετών, εάν τα πρωτογενή αντανακλαστικά παραμείνουν ενεργά για μεγάλο διάστημα, μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη φυσιολογική ανάπτυξη και να συμβάλλουν σε μελλοντικές κοινωνικές και μαθησιακές δυσκολίες. (link: Persistence of primitive reflexes and associated motor problems in healthy preschool children – PMC)
Ενεργό STNR και Στασικός Έλεγχος
Ένα παιδί με ενεργό STNR πιθανό να έχει χαμηλό μυϊκό τόνο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φτωχό στασικό έλεγχο καθώς το παιδί μαθαίνει να στέκεται ή να κάθεται μόνο του. Συχνά, μπορεί να προτιμά να ξαπλώνει στο πάτωμα για να κάνει τις εργασίες του ή για να δει τηλεόραση, αφού η καθιστή θέση δεν είναι τόσο βολική για εκείνο.
Πιθανή εικόνα παιδιού με ενεργό το STNR:
- Δυσκολεύεται να διατηρήσει σωστή στάση στο θρανίο.
- Προτιμά να κάθεται σε θέση W στο πάτωμα.
- Συχνά σκύβει πολύ κοντά στο θρανίο ή στηρίζει το κεφάλι με το χέρι.
- Κουράζεται εύκολα σε δραστηριότητες γραφείου.
- Κινεί ολόκληρο το σώμα όταν προσπαθεί να γράψει.
- Δυσκολεύεται να εστιάσει οπτικά ή να αντιγράψει από τον πίνακα.
5 πράγματα που δεν ήξερες για το πώς κρατά το παιδί σου το μολύβι
1) Η σύλληψη του μολυβιού δεν είναι πάντα ξεκάθαρη.
Τα παιδιά συνήθως περνούν στάδια — από την κίνηση του ώμου, στην κίνηση του αντιβραχίου και του καρπού και μετά των δαχτύλων. Αυτό δείχνει σταδιακή ανάπτυξη δύναμης και λεπτών κινητικών δεξιοτήτων. Σε παιδιά με κινητικές, γνωστικές ή νευροαναπτυξιακές δυσκολίες, η εξέλιξη αυτή μπορεί να καθυστερήσει ή να ακολουθήσει διαφορετική πορεία.
2) Λιγότερες οθόνες, περισσότερο παιχνίδι με τα χέρια.
Όταν τα μικρά παιδιά περνούν χρόνο κρατώντας συσκευές, χάνουν ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες μέσα από το παιχνίδι με τα χέρια τους. Ακόμα, το χέρι τους μένει “κλειδωμένο” σε μία μόνο στάση, εκτελώντας συγκεκριμένες κινήσεις με τα δάχτυλα. Έτσι, ενισχύεται υπερβολικά ένα μικρό μέρος του χεριού, ενώ περιορίζεται η ευκαιρία να αναπτυχθούν δεξιότητες όπως η ακρίβεια, η ευλυγισία, η δύναμη και ο έλεγχος των δαχτύλων.
3) Το πιο σημαντικό είναι η λειτουργική γραφή, όχι η «τέλεια» λαβή.
Πολλά παιδιά κρατούν το μολύβι με διαφορετικούς τρόπους — και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό! Δε χρειάζεται όλα να χρησιμοποιούν την «κλασική» τρίποδη λαβή για να γράφουν σωστά. Αν το παιδί μπορεί να γράφει ευανάγνωστα και χωρίς δυσφορία, τότε το πιάσιμό του θεωρείται λειτουργικό.
4) Πριν το μολύβι, έρχεται το παιχνίδι.
Η σωστή λαβή δε μαθαίνεται μόνο με εξάσκηση στη γραφή — χτίζεται μέσα από την κίνηση και το παιχνίδι. Όταν το παιδί σκαρφαλώνει, παίζει με πλαστελίνη, ζωγραφίζει ή μπουσουλά, δυναμώνει σταδιακά τους ώμους, τα χέρια και τα δάχτυλά του. Αυτές οι δραστηριότητες προσφέρουν σταθερότητα, δύναμη και έλεγχο — όλα όσα χρειάζεται για να κρατά το μολύβι με άνεση και ακρίβεια. Το παιχνίδι είναι, λοιπόν, η πιο φυσική “άσκηση” για να προετοιμάσει το παιδί για τη γραφή, χωρίς πίεση, αλλά με χαρά και δημιουργικότητα.
5) Μη βιάζεστε για την τέλεια σύλληψη μολυβιού.
Πολλά παιδιά πιέζονται να κρατούν το μολύβι με τον “ιδανικό” τρόπο πολύ νωρίς, πριν είναι αναπτυξιακά έτοιμα. Στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις, η εκμάθηση γραμμάτων συχνά προηγείται της φυσικής ικανότητας του παιδιού να χειριστεί το μολύβι με ακρίβεια. Είναι απολύτως φυσιολογικό να βλέπουμε μη «τέλεια» σύλληψη στις πρώτες τάξεις. Σημασία έχει να συνεχίζουμε να προσφέρουμε δραστηριότητες λεπτής κίνησης, παιχνίδι και εμπειρίες με τα χέρια, ώστε η λαβή να εξελιχθεί φυσικά και λειτουργικά με τον καιρό.
Ανησυχείς για τις δεξιότητες καθημερινής ζωής του παιδιού σου;
Παρακάτω υπάρχει μια λίστα ερωτήσεων που αφορούν τους βασικούς τομείς δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής του παιδιού, με σκοπό να σε βοηθήσουν να καταλάβεις εάν χρειάζεται να ζητήσεις βοήθεια από κάποιον Εργοθεραπευτή
Διαβάστε περισσότερα
Αυτο-φροντίδα / ΔΚΖ ανά ηλικία
Όλα τα παιδιά αναπτύσσονται με τον δικό τους ρυθμό, ωστόσο έχουμε συγκεντρώσει μια λίστα με μερικές γενικές οδηγίες για να αναζητήσετε τις δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης του παιδιού σας.
Διαβάστε περισσότερα
Τι είναι οι Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (ΔΚΖ);
Δραστηριότητα καθημερινής ζωής είναι μία δραστηριότητα η οποία διενεργείται σε τακτική/καθημερινή βάση από το άτομο και έχει νόημα και σκοπό για τη ζωή του. Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες συμμετέχουν σε ΔΚΖ στο περιβάλλον τους.
Διαβάστε περισσότερα
Αισθητηριακή Επεξεργασία: Στοματο-γευστικό Σύστημα
Τι είναι το στοματο-γευστικό σύστημα; – To στοματο-γευστικό σύστημα αφορά την αίσθηση της γεύσης, η οποία γίνεται αντιληπτή από τους υποδοχείς που βρίσκονται στο στόμα και στη γλώσσα.
Διαβάστε περισσότερα
Αισθητηριακή Επεξεργασία: Οσφρητικό Σύστημα
Τι είναι το οσφρητικό σύστημα; – Το οσφρητικό σύστημα είναι το σύστημα το οποίο επεξεργάζεται την αίσθηση της όσφρησης και έχει τους υποδοχείς του στον ιστό της μύτης.
Διαβάστε περισσότερα
Αισθητηριακή Επεξεργασία: Ακουστικό Σύστημα
Τι είναι το ακουστικό σύστημα;
Οι υποδοχείς, οι οποίοι λαμβάνουν τα ακουστικά ερεθίσματα, εδράζονται στο εσωτερικό αυτί. Οι πληροφορίες διακρίνονται σύμφωνα με την συχνότητα του ήχου, καθώς και το χρόνο και την ένταση αυτού και επεξεργάζονται κατόπιν στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Αισθητηριακή Επεξεργασία: Αιθουσαίο Σύστημα
Τι είναι το αιθουσαίο σύστημα; Το αιθουσαίο σύστημα είναι μια δομή που εδράζεται στο εσωτερικό αυτί, πολύ κοντά στο ακουστικό σύστημα. Οι υποδοχείς του βρίσκονται στους ωτόλιθους και τα ημικυκλικά κανάλια.
Διαβάστε περισσότερα
Greek